Бауыр майдың шөгуі (майлы гепатоз)

Бауыр майдың шөгуі — бауыр ішінде май (негізінен триглицерид) артық жиналып, жасушадағы тамшылар көпейген патологиялық күй; бейнелеуде бауыр майы бауыр салмағының 5%-ынан асса диагноз қойылады. Ішімдік тарихына қарай алкогольді және алкогольсіз майлы гепатозға бөлінеді; соңғысы семіздік, қант диабеті, гиперлипидемия секілді метаболикалық бұзылулармен байланысты, қазір ең көп тараған бауыр ауруы. Көбі бауыр майын «елеусіз» деп санайды, бірақ ол біртіндеп майлы гепатитке, фиброзға, циррозға, тіпті бауыр ісігіне өтуі мүмкін.

Алкогольсіз майлы гепатоз «метаболикалық синдроммен» тығыз: калориялы-майлы-тәтті тамақ энергия артығы, семіздік (әсіресе құрсақ) — негізгі қауіп; инсулинге төзімділік бауыр липид алмасуын бұзады; диабет, гиперлипидемия, гипертония таралуын арттырады. Отырықшылық, ұйқы аздығы, тұқым қуалау да қатысады. Алкогольдісі — ұзақ шамадан тыс ішімдіктен.

Ерте кезеңде еш симптом жоқ, тек ультрадыбыстық тексеруде кездейсоқ табылады; кейбірі әлсіздік, оң жақ жоғарғы қарынның мазасыздығы, тәбетсіздік, қаринның кебуі. Майлы гепатитке өтсе, фермент көтеріледі; фиброзда симптом да қарапайым, циррозда ғана ісік, сарғаю, ас қорыту жолы қан кетуі. Диагноз ультрадыбыс, КТ немесе МРТ-ға сүйенеді, ультрадыбыс ең көп.

Бауыр функциясы (трансаминаза), липид, қант, несеп қышқылы тексеріледі; прогресс анықталса ультрадыбыстық эластографиямен фиброзды өлшеп, қажет болса биопсия. Емдеу арнайы дәрі жоқ, тіршілік салтын түзету — ең негізгі: салмақ түсіру бастысы — 5-10% түсіру бауыр майы мен қабынуын айтарлықтай жақсартады, мақсат әдетте 7-10%; рационалды тамақтану, тазартылған қант пен қаныққан майды азайтып, талшықты көбейту; аптасына кемінде 150 минут орташа интенсивті аэробтық және қарсылық жаттығуы; ішімдікті қатаң қою. Қанты, липиді жоғарылар — бақылау.

Кейбірі дәрігер басшылығымен гепатопротектор (полиенфосфатидилхолин, силибинин) көмекші ретінде. Бұл қайтымды ауру, неғұрлым ерте араласса соғұрлым пайдалы; ультрадыбыс пен бауыр функциясын тұрақты қайталап отыру керек.