Қайталанбалы рефрактерлік тобылды түйіндер (тофистер)

Тобылды түйіндер (тофистер) — ұзақ бақыланбаған гиперурикемиядан несеп қышқылы кристалдары буын, жұмсақ тін, сіңір, құлақ қалқаншасына шөгетін түйін тәрізді зақымдалу; подаграның созылмалы көрінісі. Дененің көп жеріне шығады, ең жиі бірінші саяқ-білек айналасы, саусақ, құлақ қалқаншасы, шынтақ, Ахиллов сіңірі; сары-ақ не тері түсті түйін, қатты, біртіндеп өседі. Қайталанып, оңай жойылмай буын-сүйекті эрозияға ұшыратып деформациялап, жарғанда ақ кристал тәрізді зат ағады, жазылмай, буын функциясы мен көріністі бұзады.

Тобылды пайда болуы подаграның созылмалы кезеңге өткенін, қандағы несеп қышқылы ұзақ жоғары екенін көрсетеді. Механизм: қандағы несеп қышқылы қанықтықтан (≈420 мкмоль/л дене температурасы мен pH-да) ұзақ асса, кристал синовия, шеміршек, сіңір, жұмсақ тінге шөгеді; қайталанбалы кристал шөгуі макрофаг-қабынуды қоздырып, маңайына талшықты қабық оралып, өсіп-кальцийленеді. Қауіп: несеп қышқылы ұзақ жоғары (әсіресе 540 мкмоль/л асса), қайталанбалы жедел шабуыл, барыс ұзақтығы, бүйрек жетіспеушілігі (бөліну аз), диуретик, семіздік, шамадан тыс ішімдік.

Пайда болған соң қандағы нормаласа да ұзақ уақыт кетеді. Клиникасы — астынан көрінетін түйін, қатты, қозғалмалы не терең тінмен жабысқан, үстінде тері қалыпты не жұқарып-қызарып, жарғанда ақ бор не тіс пастасы тәрізді зат (кристал) ағып, жара ұзақ жазылмайды. Ең жиі бірінші саяқ-білекті (бая саусақ), саусақ, білек, шынтақ, тізе, сирақ буынына түсіп, ісіп-ауырып қимылды шектейді.

Шеміршек-сүйекті эрозияласа бейнелеуде тескіш тәрізді сүйек бүлініп, буын деформацияланады-қатады. Ахиллов-табан тобылды жүруге кедергі. Бүйрек тобылды (несеп қышқылы тасы) бүйрек белін ауырып бүйрек функциясын бұзады.

Қайталанбалы жедел шабуылмен бірге жүріп өмір сапасын төмендетеді. Диагноз клиника + қан несеп қышқылы: буын ультрадыбысы екі жолды беріп, қос энергиялы КТ кристал таралуы-мөлшерін бейнелеусіз көрсетіп, тобылды жүктемесін бағалаудың маңызды құралы; пункция не жарған сұйықтықтан кристал тапса расталады. Емнің негізі — қандағы несеп қышқылын ұзақ толық нормаға келтіру.