医
中国国际医疗服务系统
让最专业的医生成为你的专属医生
ဝမ်းချုပ်ခြင်းသည် အူရစ်ချ် နည်းခြင်း (တစ်ပတ် ၃ ကြိမ်အောက်)၊ ဝမ်း ခဲခြောက်ခြင်း၊ ဝမ်သွားရ ခက်ခဲခြင်း၊ ဝမ်ပြည့်အန်အခြင်း သို့မဟုတ် လက်ဖြင့် ကူညီ၍ ဝမ်သွားရသော လက္ခဏာစုကို ဆိုလိုပြီး သီးခြား ရောဂါမဟုတ်ပေ။ ဝမ်းချုပ်ခြင်းသည် အစာခြေစနစ်တွင် ဆေးခန်း လာရအဆို အဖြစ်များဆုံး အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ အရွယ် မရွေး ဖြစ်နိုင်ကာ အမျိုးသမီး၊ သက်ကြီးများ၊ ထိုင်အလုပ် လုပ်သူများတွင် ပိုဖြစ်သည်။ ရံဖန်ရံခါ သို့မဟုတ် တိုတို ဝမ်းချုပ်ခြင်းသည် များသောအားဖြင့် အစားအသောက်၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ စိတ်စန္ဒာ နှင့် သက်ဆိုင်ပြီး ချိန်ညှိပါက ပြန်သက်သာသည်; ကြာရှည် နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်းမှာမူ အကြောင်းရင်း ရှာဖွေ စနစ်တကျ ပြုစုရမည်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အဖြစ်များဆုံးဖြစ်ပြီး အကြောင်းအရင်း အမျိုးမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်သည်- အစားအစာ အမျှင်ဓာတ် နည်းခြင်း၊ ရေ နည်းနည်းသောက်ခြင်းက ဝမ်းကို ခဲခြောက်စေပြီး သွားရ ခက်ခဲစေသည်; လေ့ကျင့်ခန်း နည်းခြင်း၊ ထိုင်ရမ်းခြင်းက အူလှုပ်ရှားမှု အားနည်းစေသည်; ကြာရှည်စွာ ဝမ်ချင်စိတ် ဖိနှိပ်ထားခြင်း (အလုပ်များ၌ အိမ်သာ အချိန်မရခြင်း) ; စိတ်တင်းမာ စိုးရိမ်ခြင်း စိတ်ကျွံခြင်းက အစာအိမ်အူ လုပ်ဆောင်ချိန်ကို ထိခိုက်သည်; ဝမ်သွားရေး အလေ့အထ မကောင်းခြင်း (အိမ်သာထိုင်ပြီး မိုဘိုင်းဖုန်း ကြာကြာ သုံးခြင်း) ; အချို့သော ဆေးဝါးများ (နာကျင်ဆေး၊ ကယ်လ်စီယမ် ဖြည့်ဆေး၊ သံဓာတ် ဖြည့်ဆေး၊ အချို့ သွေးတိုးကျဆေး) တို့လည်း ဝမ်းချုပ်စေနိုင်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဝမ်းချုပ်ခြင်းမှာ အူလမ်းကြောင်း ရောဂါ (အူပိတ်ခြင်း၊ အူကင်ဆာ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း)၊ အတွင်းဆိုင်း ဇီဝြဖစ်ပျက်မှု ရောဂါ (သိုင်းရွိုက် ဟော်မုန်းနည်းခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါ)၊ အာရုံကြောစနစ် ရောဂါနှင့် တင်ပါးကြမ်းပြင် လုပ်ဆောင်ချိန် ချို့ယွင်းခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ သက်ကြီးများ အူလှုပ်ရှားမှု နှေးကွေးပြီး ဝမ်းဗိုက် ကြွက်သား တင်ပါးကြမ်းပြင် ကြွက်သား အား ကျဆင်းသဖြင့် ဝမ်းချုပ်နှုန်း ပိုများသည်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း ပုံမှန် လက္ခဏာမှာ အူရစ်ချ် နည်းခြင်း၊ ဝမ်သွားရ ခက်ခဲခြင်း၊ ဆိတ်သငယ်ဝမ်းသဖွဲ့ ဝမ်းခဲခြောက်ခြင်း၊ ဝမ်သွားပြီးနောက် ဝမ်ပြည့်အန် အန်ခြင်း တို့ ဖြစ်ပြီး၊ လူနာအချို့ ကြာကြာ အိမ်သာထိုင်ရခြင်း သို့မဟုတ် လက်ဖြင့် ကူညီရသည်။ ကြာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်းသည် ဗိုက်ပြည့်ခြင်း၊ စားချင်စိတ် နည်းခြင်း၊ ပါးစပ်ခါးခြင်း၊ လိပ်ခေါင်း သွေးယိုခြင်း၊ စအိုကွဲခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက် ဖိအားမြင့်ခြင်း (hernia၊ နှလုံးဦးနှောက် သွေးကြော အဖြစ်အပျက်) စသည်တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သတိပြုရမည်မှာ- ဝမ်းချုပ်ခြင်း မကြာသေးမီက ပိုဆိုးလာခြင်း၊ ဝမ်းထဲ သွေးပါခြင်း၊ ဝမ်း ပါးသွားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက် ထင်ရှားစွာ နာခြင်း၊ သို့မဟုတ် အသက် ၄၀ ကျော်ပြီးအသစ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါက အူကင်ဆာ စသည့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ရောဂါများကို အမြန်ဆုံး ဖယ်ရှားရန် ဆေးကုသမှု ခံယူရမည်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းသည် အဓိကအားဖြင့် ရောဂါမှတ်တမ်းအပေါ် မူတည်သည်။ Rome IV စံနှုန်းသည် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝမ်းချုပ်ခြင်းအတွက် ရှင်းလင်းသော ရောဂါသတ်မှတ်ချက် ပေးထားသည်- ဝမ်သွားရ ခက်ခဲခြင်း၊ ခဲဘောလုံး ဝမ်းခြင်း၊ ဝမ်ပြည့်အန်အခြင်း၊ စအိုဝ အူတိုက် ပိတ်ဆို့သလို ခံစားရခြင်း၊ လက်ဖြင့် ကူညီရခြင်း၊ တစ်ပတ် အလိုအလျောက် ဝမ်းသွား ၃ ကြိမ်အောက် တို့မှ အနည်းဆုံး နှစ်ခု ပေါ်ပြီး ၃ လနှင့်အထက် ကြာရမည်။ အခြေအနေအလိုက် အူမြှန် (colonoscopy)၊ ဝမ်းဗိုက် CT၊ ဝမ်သွား ပုံရိပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ အူ ဓာတ် ပို့ဆောင်မှု စမ်းသပ်ခြင်း စသည်တို့ ပြုလုပ်၍ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ရောဂါ ရှိ/မရှိနှင့် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက် အမျိုးအစားကို ရှင်းလင်းနိုင်သည်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကုသမှုသည် နေထိုင်မှုပုံစံ စွက်ဖက်ခြင်း အခြေခံဖြစ်သည်။ အမျှင်ဓာတ် စားသုံးမှု တိုးစေ (နေ့စဉ် ၂၅-၃၀ ဂရမ်)၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီး၊ ဆန်အစေ့အဆန် များများစားပါ- ဥပမာ တရုတ်မုန်ညင်းရွက်၊ dragon fruit၊ ငှက်ပျောသီး၊ oats စသည်; လုံလောက်သော ရေ သောက်သုံးမှု (နေ့စဉ် ၁၅၀၀-၂၀၀၀ ml) အာမခံပါ; ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ဆက်လက်၍ အူလှုပ်ရှားမှု တိုးစေပါ; သတ်မှတ်အချိန် ဝမ်သွားရေး အလေ့အထ ထူထောင်ပါ၊ နံနက်ထချိန် သို့မဟုတ် စားပြီးနောက်သည် ဝမ်သွားရန် အကောင်းဆုံး အချိန်ဖြစ်ပြီး ဝမ်ချင်စိတ် ရှိလျှင် အချိန်မီ အိမ်သာသွားပါ၊ ကြာကြာ ထိုင်ခြင်း ရှောင်ပါ; ဝမ်းဗိုက်ကို လက်ယာရစ် နှိပ်နယ်ခြင်းက အူလှုပ်ရှားမှု တိုးစေနိုင်သည်။ နေထိုင်မှုပုံစံ ချိန်ညှိပြီးနောက် မသက်သာသူများ ဆရာဝန် လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ဝမ်ပြည်ပျောက်ဆေး သုံးနိုင်သည်- ထုထည်ဖြည့် ဝမ်းပျောက်ဆေး (lactulose၊ polyethylene glycol) သည် သက်သာစွာ အကျိုးသက်ရောက်ပြီး ဘေးကင်းမှု မြင့်သဖြင့် ကြာရှည်သုံးရန် သင့်လျော်သည်; လှုံ့ဆော် ဝမ်းပျောက်ဆေး (senna leaf၊ bisacodyl) သည် မြန်မြန် အကျိုးပြုသော်လည်း မှီခိုမှု ဖြစ်စေသဖြင့် ကြာရှည် မသုံးရ; အူလှုပ်ရှားမှု တိုးဆေး၊ လျှို့ဝှက်ထုတ်လုပ်မှု တိုးဆေး (linaclotide) က ဝမ်းချုပ်သော အူလမ်းကြောင်း စိတ်လှုပ်ရှားလွယ်သော ရောဂါ လက္ခဏာများ တိုးတက်စေနိုင်သည်; တရုတ် ဆေး "အဆုတ်နှင့် အူမကြီး ညီအစ်မဆက်နွယ်မှု" "အသည်းသည် လှုပ်ရှားဖြန့်ဝေခြင်းကို ချုပ်ကိုင်သည်" စသည့် သီအိုရီမှ ဆင်းသက်၍ ရောဂါခွဲခြား အရေပြားဆီ ဆီပို့ ဝမ်ပြည်ပျောက်ဆေးများ သုံးပါကလည်း ကောင်းမွန်သော အကျိုးရှိသည်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကာကွယ်ရေးသည် ကျန်းမာသော နေထိုင်မှု အလေ့အထ ထူထောင်ခြင်း အဓိကဖြစ်သည်။ ပုံမှန် အစာစားခြင်း၊ အဆန်/အဆန်ဖြူ ရောစပ်စားခြင်း၊ ရေများများသောက်ခြင်း၊ မကြာခဏ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ သတ်မှတ်အချိန် ဝမ်သွားခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါ။ သက်ကြီးများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် နို့တိုက်မိခင်များ စသည့် အထူးအုပ်စု အထူးသတိပြုရမည်။ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အများစု ဘက်စုံ ပြုစုခြင်းဖြင့် ကျေနပ်ဖွယ် တိုးတက်မှု ရနိုင်ပြီး၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကြာရှည် မသက်သာဘဲ သတိပေး လက္ခဏာများ တွဲပါက အချိန်မီ ဆေးကုသမှု ခံယူ စစ်ဆေးသင့်ပြီး ဝမ်းပျောက်ဆေး ကြာရှည် အလွဲသုံးစားခြင်း မရှိစေရ။
|
